Ιδέες για εξορμήσεις από τη Σειρά «Περιδιαβάζοντας την Κύπρο – ΠΑΦΟΣ»
Ο Ακάμας αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές περιοχές φυσικής ομορφιάς και πεζοπορίας στην Κύπρο. Η περιοχή συνδυάζει άγρια τοπία, ιστορικά μνημεία και εκτεταμένο δίκτυο μονοπατιών που την καθιστούν ιδανική για πεζοπορία και εξερεύνηση.
Ο Ακάμας, η δυτική εσχατιά της Κύπρου, δεν ξεχωρίζει μόνο για τη φυσική του ομορφιά και τη βιοποικιλότητα, αλλά και για τη βαθιά ιστορική και πολιτιστική του σημασία. Η περιοχή κατοικήθηκε από τη νεολιθική εποχή και γνώρισε σημαντική ανάπτυξη κατά την ελληνιστική, ρωμαϊκή και βυζαντινή περίοδο.
Τα ίχνη αυτής της παρουσίας παραμένουν ορατά σε όλη την περιοχή, μέσα από ερείπια οικισμών, εκκλησίες και τοπωνύμια που συνδέονται με την παράδοση.
Άγιος Μηνάς και Πίσσουρος
Με αφετηρία το Νέο Χωριό ξεκινά η εξερεύνηση του ανατολικού Ακάμα. Στην περιοχή του Αγίου Μηνά εντοπίζονται ερείπια παλαιών εκκλησιών και πηγές νερού, στοιχεία που υποδηλώνουν την ύπαρξη παλαιού οικισμού.
Ο Πίσσουρος, κορυφή ύψους 419μ., αποτελεί μέρος της κεντρικής κορυφογραμμής του Ακάμα και περιβάλλεται από χαμηλή φυσική βλάστηση.
Σμιγιές
Οι Σμιγιές αποτελούν μία μικρή κοιλάδα με πεύκα, κυπαρίσσια και σχίνους. Η περιοχή διαθέτει πηγή νερού και αποτελεί σημείο ξεκούρασης για πεζοπόρους, ιδιαίτερα τους θερινούς μήνες.
Ιστορικά σημεία
Πριν τη Μαύρη Σιηνιά βρίσκονται τα θεμέλια εκκλησίας αφιερωμένης στην Αγία Παρασκευή. Η παράδοση αναφέρει ότι στον Ακάμα υπήρχαν δεκάδες εκκλησίες κατά τη βυζαντινή περίοδο, γεγονός που επιβεβαιώνει τη σημαντική ιστορική παρουσία στην περιοχή.
Λόφος Σωτήρας – Πανοραμική θέα
Ανεβαίνοντας την κορυφογραμμή, η θέα ανοίγει προς τις ακτές του Ακάμα. Από το Βουνί της Σωτήρας μπορεί κανείς να δει τοπία μοναδικής ομορφιάς, ανάμεσα σε Λουτρά της Αφροδίτης και τη Φοντάνα Αμορόζα.
Φοντάνα Αμορόζα
Η περιοχή της Fontana Amorosa αποτελεί έναν από τους πιο εντυπωσιακούς φυσικούς όρμους της Κύπρου, με καθαρά νερά και μοναδικό τοπίο που συνδυάζει θάλασσα και βράχο.
Πεζοπορία στον Ακάμα σήμερα
Σήμερα ο Ακάμας αποτελεί έναν από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς για πεζοπορία και mountain bike στην Κύπρο, με δίκτυο μονοπατιών που συνδέει φυσικά και ιστορικά σημεία.
Περισσότερες ταξιδιωτικές ιδέες για αποδράσεις στη σειρά « Περιδιαβάζοντας την Κύπρο – Πάφος»
https://www.selas.com.cy/wp-content/uploads/2021/09/Exerevnontas-tin-xersoniso-tou-Akama-4.jpg409547Selas Publicationshttps://www.selas.com.cy/wp-content/uploads/2019/01/selas-logo.pngSelas Publications2021-09-24 11:29:512026-05-03 18:49:05Περιδιαβάζοντας την Κύπρο με την SELAS
Περιδιαβάζοντας τ’ ακρογιάλια της Κύπρου μεταξύ Αγίου Γεωργίου Πέγειας και της τοποθεσίας Τζιόνι, Αλυκή της Λάρας και Αμμούδι.
Ιδέες για εξορμήσεις από τη Σειρά «Περιδιαβάζοντας την Κύπρο-ΠΑΦΟΣ»
Είναι πολλοί που λένε πως τ’ ακρογιάλια της Κύπρου από το ακρωτήρι Δρέπανο μέχρι το Τζιόνι είναι τα «πιο παρθένα στην Κύπρο». Άλλοι όμως υπογραμμίζουν πως στη δυτική εσχατιά της Κύπρου, σε τούτη τη σήμερα ακατοίκητη περιοχή, πρωτοπάτησαν τα πόδια τους οι Αχαιοί το 14ο αιώνα π.Χ. και στις ακρογιαλιές της βρίσκονται μνημεία, τάφοι, εκκλησίες και άλλα αναρίθμητα σημάδια μιας άλλοτε πολυπρόσωπης κοινωνίας.
Αν ο ταξιδιώτης επιθυμεί να εξερευνήσει τη δυτική παράκτια περιοχή του Ακάμα, μπορεί να ακολουθήσει τον παραλιακό δρόμο από το νησί του Αγίου Γεωργίου της Πέγειας μέχρι το ακρωτήρι Αρναούτη. Ακολουθώντας αυτή την διαδρομή, στα αριστερά συναντάς μια μπλάβα θάλασσα η οποία, κάπου-κάπου δημιούργησε όμορφες γραφικές αμμουδιές αλλά και κάθετους γκρεμούς από τα μανιασμένα κύμματά της. Στα δεξιά το τοπίο είναι άγριο, βαθιά και στενά φαράγγια, επικλινείς εκτάσεις που κατεβαίνουν από το οροπέδιο της Λαόνας προς τη θάλασσα και απόκρημνα, σχεδόν κάθετα, βράχια που μαρτυρούν παλιές ακτές όπου έφταναν τα κύματα της θάλασσα. Αυτά τα χερσαία βράχια διαβρώνονται ακόμα και σήμερα από τους ανέμους που μεταφέρουν λεπτή άμμο. Μερικές άλλες επίπεδες θαλάσσιες αναβαθμίδες και σπήλαια που ανοίχτηκαν από τα νερά της θάλασσας του χειμώνα, συμπληρώνουν την εικόνα του ξεμοναχιασμένου αυτού τοπίου. Όλη αυτή η έκταση της βορειοδυτικής χερσονήσου του Ακάμα, με μια σταθερή κλίση προς τη θάλασσα, είναι καλυμμένη με φυσική βλάστηση, όπου κυριαρχεί ο σχίνος, ο αόρατος, η αγριοχαρουπιά, η τρεμιθιά, το θυμάρι, η ψησταριά, η αγριελιά, η χαρουπιά και μια τεράστια άλλη ποικιλία φυτών και θάμνων.
Διανύοντας το χωμάτινο δρόμο, στα δεξιά διακρίνονται πολύ καθαρά οι λόφοι και οι ιδιωτικές εκτάσεις των Πάνω και Κάτω Αρόδων, της Ίνειας και της Δρούσειας.
Οι Λούρες στο βάθος του Άβακα ή του ποταμού της Τοξεύτρας, όπως συχνά αποκαλείται, είναι μια τεράστια αμμουδιά με μια ανυψωμένη θαλάσσια αναβαθμίδα να την πλαισιώνει. Συνεχίζοντας την οδοιπορία με την αδιάκοπη αλληλουχία αμμουδερών όρμων και μυτερών κάβων από πωρόλιθο, αφήνεις πίσω το «Μυλοκοπιό» και τους «Αγίους Φανέντες» και φτάνεις στο «Χωγλακά» ή την αμμουδιά της Λάρας. Εντυπωσιάζει το μέγεθος της αμμουδιάς, πλαισιωμένη όπως είναι από ιδιωτικές εκτάσεις.
Βορειότερα της αμμουδιάς της Λάρας, βρίσκονται το Αμμούδι και το εκκολαπτήριο χελώνων, ενώ μεταξύ τους βρίσκεται η μικρή χερσόνησος της Λάρας, γνωστή ως Αλυκή της Λάρας. Σε τούτη την χερσόνησο, ο επισκέπτης θα πρέπει να ξοδέψει λίγο χρόνο και να δει το ιδιόμορφο άσπρο ασβεστόλιθο, τα αβαθή κοιλώματα και τα βαθιά ανοίγματα, τις λιμνούλες, τα κατακόρυφα βράχια. Κατά τους χειμερινούς μήνες όταν υψώνεται η στάθμη του νερού, γεμίζουν τα κοιλώματα με θαλάσσιο νερό και δημιουργούνται τεράστιες ποσότητες αλατιού. Διατηρούνται ακόμα τα θεμέλια και οι τοίχοι της οικοδομής όπου διέμεναν οι αλατοφύλακες της βρετανικής διακυβέρνησης. Πιο πέρα είναι οι Καραβόπετρες όπου σύμφωνα με μια ισχυρή παράδοση, δένανε τα καράβια τους οι Σαρακηνοί, προτού αρχίσουν τις αρπαγές και τη λεηλασία στους γύρω οικισμούς και τις «101 εκκλησίες».
Αλλά και οι «Ερημίτες» μια σειρά υψωμένων σπηλαίων, λαξευμένων στη στεριά, σ’ απόσταση από τη θάλασσα, κάτι κρύβουν με τα ανάστημα και την κατασκευή τους, που θα πρέπει κάποτε να αποκαλυφθεί.
Ο Γερόνησος πιο πέρα, ίσως να’ ναι ο πραγματικός Γερόνησος, με το επίμηκες του σχήμα, αρκετά μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, ελκύει με την ομορφιά του τοπίου του. Εδώ οι βασάλτες που μεταφέρθηκαν στη βοτσαλένια αμμουδιά έχουν πάρει ένα βαθύ μαύρο χρώμα που ελκύει το μάτι, ενώ δίπλα δύο κάθετα βράχια δημιουργούν μια εικόνα σπάνιας ομορφιάς.
Πιο πέρα βρίσκονται άλλα πιο μικρά νησάκια που φαίνονται να επιπλέουν στη θάλασσα, μέχρις ότου η περιδιάβαση τερματιστεί στο Τζιόνι. Δίπλα στις λάβες του Ακάμα, λίγα μέτρα στη θάλασσα, μια κολόνα, στο πείσμα των αιώνων, στέκει όρθια. Εδώ τοποθετούν μερικοί το επίνειο της άγνωστης ακόμα Ακαμαντίδας, άλλοι το επίνειο του Αγίου Κόνωνα, που το εξωκκλήσι κι άλλα σημάδια μιας ίσως παλιάς πολιτείας βρίσκονται λίγα μέτρα ανατολικότερα.
Η περιδιάβαση σε τούτη την ακατοίκητη περιοχή της Κύπρου, όσο δύσκολη και κοπιώδης κι αν είναι, μας φέρνει σε άμεση συντροφιά και συνομιλία με τη φύση, τη γνήσια φύση της Κύπρου.
Η αμμουδιά της Λάρας
Την αμμουδιά της Λάρας την πλησιάζεις από ένα στενό χωματόδρομο κάθετο προς τον κύριο δρόμο Αγίου Γεωργίου Πέγειας – Ακάμα. Με το ημικυκλικό της σχήμα εκτείνεται σ’ απόσταση κάπου ενάμιση χιλιόμετρο, πλαισιωμένη με χαμηλούς θάμνους σχίνου. Ο άμμος είναι λεπτόκοκκος με σκορπισμένα μικρά και μεγάλα βότσαλα. Το φάρδος της φτάνει σε μερικές περιπτώσεις τα εκατό μέτρα. Στις δυο άκρες της εκτεταμένης αυτής αμμουδιάς ορθώνονται χαμηλοί άσπροι βράχοι. Όταν δεν φυσούν ορμητικοί δυτικοί άνεμοι, η θάλασσα είναι πραγματική απόλαυση. Διαφορετικά θα πρέπει ο επισκέπτης να προχωρήσει στο βόρειο άκρο της αμμουδιάς, κοντά στους βράχινους θαλάσσιους γκρεμούς, όπου τα σχετικά ξέβαθα νερά του επιτρέπουν να κολυμπήσει κάπως άνετα.
Η θέα από την αμμουδιά της Λάρας στα νότια είναι γοητευτική. Όμως θα πρέπει να προχωρήσεις στο βάθος της Λάρας, όπου ορθώνονται κατακόρυφα οι ασβεστολιθικοί βράχοι. Από το σημείο αυτό μέχρι την άλλη αμμουδιά, όπου βρίσκεται το Αμμούδι, συναντώνται σπάνια γεωμορφολογικά φαινόμενα: απότομοι κάθετοι ασβεστολιθικοί βράχοι, βαθιά θαλάσσια σπήλαια, αψίδες και μοναχιασμένοι πελώριοι βράχοι στη θάλασσα.
Βέβαια εκείνο που ιδιαίτερα εντυπωσιάζει είναι τα τεράστια σπήλαια και οι τρύπες που ανοίχτηκαν στην επιφάνεια του πετρώματος, με ποικίλη διάμετρο και αρκετά μέτρα μακριά από το στόμιο των σπηλαίων.
Το Αμμούδι
Αν αναζητάς την πιο μοναχιασμένη αμμουδιά της Κύπρου, ίσως θα τη βρεις στο Αμμούδι, στα βόρεια της Αλυκής της Λάρας. Πρόκειται για ένα όρμο σε σχήμα πετάλου, που τα δυο του άκρα καταλήγουν σε χαμηλούς γκρεμούς, ένα ορθόκοφτο με ασβεστολιθικά πετρώματα κι ένα άλλο λιγότερο απότομο με πυριγενή πετρώματα.
Η αμμουδιά, που’ ναι καλυμμένη με λεπτόκοκκο άμμο, έχει μήκος 350 μέτρα και πλάτος 30 μέτρα. Κάπου στο μέσο σχηματίστηκαν θίνες, δηλαδή αμμόλοφοι, 15 περίπου μέτρα ύψος, που συγκρατιούνται στη θέση τους από ομπρελώδεις σχίνους. Ο τεράστιος όγκος άμμου που εναποτέθηκε σ’ αυτό τον κολπίσκο, δικαιολογεί το όνομα που δόθηκε στην περιοχή, ώστε να μη χρειάζονται ετυμολογικές έρευνες.
Άθελα σου, σας βρεθείς σ’ αυτή την αμμουδιά με το παρθένο τοπίο και την άγρια φυσική βλάστηση γύρω, αναρωτιέσαι για την προέλευσή της. Μεγάλος και αδιάλειπτος ο αγώνας της φύσης. Πόσα χρόνια κι αιώνες χρειάστηκαν να μεταφερθεί στη θάλασσα από τους ποταμούς και τους ανέμους το υλικό της στεριάς! Κι αργότερα με πόση υπομονή ο λεπτόκοκκος άμμος ξαναβγήκε στη στεριά με τη δύναμη του κύματος, των ρευμάτων και του ανέμου, για να σχηματιστούν οι αμμουδιές!
Όμως η θάλασσα μπροστά σου είναι γλαυκή και κάποτε σκουροπράσινη. Λίγοι βράχοι που προβάλλουν μέσα από την θάλασσα, χρησιμοποιούνται από μερικούς κολυμβητές, κάποτε ως εξέδρες για βούτηγμα και κάποτε ως χώρος για ξεκούραση ή ηλιοθεραπεία.
Στα νότια του όρμου, κοντά στον ασβεστολιθικό γκρεμό και βαθιά στη θάλασσα, βρίσκονται σπασμένοι αμφορείς, απόδειξη κάποιου παλιού ναυαγίου, αδιάψευστη μαρτυρία των εμπορικών σχέσεων Ελλάδας και Κύπρου στα παλιά χρόνια. Δε βρίσκεται άλλωστε, πολύ μακριά η Ακαμαντίδα, η πόλη που κατά την παράδοση, κτίστηκε από τον Ακάμαντα, καθώς επέστρεφε από τον Τρωικό πόλεμο.
Προστατευμένο από σφοδρούς ανέμους, ήσυχο και γαλήνιο το Αμμούδι, με πολύ καθαρά νερά, συγκεντρώνει λίγους αλλά εκλεκτούς επισκέπτες, τους θερινούς κυρίως μήνες. Όμως εκείνο που ιδιαίτερα εντυπωσιάζει σ’ αυτή την αμμουδιά είναι το εκκολαπτήριο των χελώνων. Ένα εκκολαπτήριο εγκαταστάθηκε εδώ στο Αμμούδι για την προστασία και αναπαραγωγή των θαλασσίων χελώνων. Η Πράσινη χελώνα και η χελώνα Καρέττα, τα δυο είδη χελώνων που επιζούν στην Κύπρο, σαν φτάσει ο καιρός να γεννήσουν τα αυγά τους, πλησιάζουν τις μοναξιασμένες αμμουδιές, όπως είναι το Αμμούδι. Εναποθέτουν τα αυγά τους, σχήματος μπάλας επιτραπέζιας αντισφαίρισης, μέσα σε φωλιές, που’ ναι τρύπες στη ζεστή άμμο.
Αξίζει τον κόπο και συνάμα ικανοποιείται το αίσθημα της ανθρώπινης περιέργειας να παρακολουθήσεις τον τρόπο που οι χελώνες, που για ολόκληρους μήνες ζουν στη θάλασσα, ξαφνικά βγαίνουν στην αμμουδιά να γεννήσουν τα αυγά τους. Η εκκόλαψη διαρκεί γύρω στους δυο μήνες και τα μικρά χελωνάκια βγαίνουν από την άμμο και πορεύονται προς τη θάλασσα μ’ ένα ενστικτώδη προσανατολισμό!
Περισσότερες ταξιδιωτικές ιδέες για αποδράσεις στη σειρά «Περιδιαβάζοντας την Κύπρο – Πάφος».
https://www.selas.com.cy/wp-content/uploads/2021/09/Karavopetres-tis-inias-2.jpg533666Selas Publicationshttps://www.selas.com.cy/wp-content/uploads/2019/01/selas-logo.pngSelas Publications2021-08-27 10:15:572025-02-12 09:59:56Περιδιαβάζοντας την Κύπρο με την SELAS
Κατά την εν εξελίξει πανδημία του Covid-19, όπου η επιστήμη της Ιατρικής έχει τον πρωταρχικό ρόλο στην αντιμετώπισή της, διεφάνη, μέσα στο πλαίσιο της διεπιστημονικότητας, η σημαντική συμβολή της Ιατρικής Γεωγραφίας και Χαρτογραφίας στην αξιολόγηση της εξάπλωσης των πανδημιών.
Η μελέτη των γεωγραφικών δεδομένων μέσα από την Γεωγραφία, την επιστήμη της χωρικής σκέψης, της σχέσης φύσης και κοινωνίας, χώρου και χρόνου, αποτελεί απαραίτητο εργαλείο στα χέρια των επιστημόνων. Οι διαδραστικοί χάρτες σε πραγματικό χρόνο που δημοσιεύτηκαν κατά την πανδημία του Covid-19, από ιατρικά και ακαδημαικά κέντρα, αξιοποιώντας τα διαθέσιμα γεωγραφικά δεδομένα, αποτέλεσαν βασική πηγή πληροφόρησης και διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην κατανόηση της διασποράς της.
Η ιατρική χαρτογραφία ήταν από προηγούμενους αιώνες παρούσα στην απεικόνιση της εξάπλωσης των πανδημιών. Η χαρτογράφηση των επιδημιών παρείχε τη δυνατότητα στους επιστήμονες να αναλύσουν και να συσχετίσουν νόσους και επιδημίες με τον γεωγραφικό χώρο και τη νοσολογική του κατάσταση (θερμοκρασία, υγρασία, μορφολογία εδάφους, βιοτικό επίπεδο, μεταναστευτικές ροές, περιβαλλοντικά προβλήματα κ.λπ.). Ο διευθυντής του Κέντρου Υγείας και Παγκόσμιου Περιβάλλοντος του Harvard Medical School, Paul Epstein, είχε πει πως «η γεωγραφία επιτρέπει στους ερευνητές να εξετάσουν τις επιπτώσεις των κλιματικών προτύπων, των καιρικών συνθηκών και των χωρικών συστάδων ασθενειών και να ανακαλύψουν πού μπορεί να υπάρχει ευπάθεια πληθυσμών».
Η ιστορία της Ιατρικής Χαρτογραφίας παρουσιάζει, από τον 16ο αιώνα, χάρτες με απεικόνιση ιατρικών πληροφοριών όπως χαρτογράφηση των λοιμοκαθαρτήριων για την πρόληψη της πανώλης, την απεικόνιση των νοσούντων περιοχών της χολέρας, του κίτρινου πυρετού, της ελονοσίας, της φυματίωσης κ.λπ.
Σταθμό στην ιστορία της Ιατρικής Χαρτογραφίας αποτέλεσε ο επιδημιολογικός χάρτης του ιατρού Δρ. John Snow το 1854. Ο Δρ. Snow στην προσπάθειά του να περιορίσει την πανδημία της χολέρας στο Λονδίνο, κατασκεύασε ένα χάρτη του Σόχο, εστίας της πανδημίας, απεικονίζοντας τα σπίτια των κατοίκων που πέθαναν από χολέρα και αποδεικνύοντας πως τα περισσότερα θύματα, είτε ζούσαν κοντά σε μία δημόσια αντλία με μολυσμένο νερό το οποίο κατανάλωναν, είτε πιο μακριά αλλά προμηθεύονταν νερό από την ίδια πηγή. Ο χάρτης βοήθησε τις κρατικές αρχές να συμπεράνουν πως το πηγάδι είχε φτιαχτεί δίπλα σ’ ένα παλιό υπόνομο, στο οποίο διέρρεαν τα λήμματα. Έτσι έκλεισαν την αντλία και τα κρούσματα χολέρας έπεσαν κατακόρυφα. Ο Δρ. Σνόου κατάφερε με τη χαρτογράφηση του να ανατρέψει τη θεωρεία που κυριαρχούσε στην ιατρική κοινότητα του 19ου αιώνα για τον τρόπο μετάδοσης μέσω του κακού αέρα.
Η πανδημία διαδόθηκε μέσω των θαλάσσιων οδών και έφτασε έπειτα από ένα χρόνο στην Αμερική. Επικεντρώνεται σε μία φτωχογειτονιά της Νέας Υόρκης με πολλά σκουπίδια και βρωμιά, επιβεβαιώνοντας της θεωρία του Snow, πως η νόσος συνδέεται με τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης. Η Νέα Υόρκη δημιούργησε τότε την πρώτη υγειονομική της υπηρεσία και ξεκίνησε ενημέρωση του πληθυσμού ούτως ώστε να διατηρεί τους σωστούς κανόνες υγιεινής.
Ο τομέας της Ιατρικής Χαρτογραφίας είναι σήμερα τεχνολογικά αναβαθμισμένος και διαθέτει πλήθος γεωγραφικών δεδομένων από διαφορετικές πηγές. Τα γεωγραφικά συστήματα πληροφοριών (GIS), χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο για την ανάλυση των σχέσεων μεταξύ παθογόνων παραγόντων και του γεωγραφικού τους περιβάλλοντος. Τα GIS επιτρέπουν τη συλλογή, επεξεργασία, απεικόνιση και ανάλυση των γεωγραφικών πληροφοριών, συμβάλλοντας στην κατανόηση της χωρικής κατανομής των λοιμώξεων και της ευρύτερης εικόνας της δημόσιας υγείας.
Στην επιδημιολογία, τα GIS επιτρέπουν την οπτικοποίηση της γεωγραφικής κατανομής των ασθενειών, αποκαλύπτοντας χωρικές και χρονικές τάσεις και μοτίβα και συντελώντας στην κατανόηση της χωρικής εξάπλωσης και της δυναμικής μιας επιδημίας. Επιπλέον, επιτρέπουν συσχετισμούς διαφόρων παραμέτρων για τη σωστή διαχείριση μίας νόσου, π.χ. δεδομένα που σχετίζονται με τα νοσοκομεία (αριθμός κλινών, νοσηλευτικού προσωπικού, πληρότητας), περιβαλλοντικές συνθήκες (ποιότητα αέρα, ατμοσφαιρική ρύπανση), κ.λπ. με απώτερο στόχο τη διεξαγωγή συμπερασμάτων από τους κρατικούς φορείς για τον σχεδιασμό πρόληψης και ελέγχου των επιδημιών.
Η ιατρική γεωγραφία μελετά πέραν των γεωγραφικών χαρακτηριστικών και οικοσυστημάτων, τον χώρο διαμονής, τον τρόπο διαβίωσης και τον τρόπο μετακίνησης των πληθυσμών στον χώρο, αφού αυτά καθορίζουν και την μετακίνηση των ιών. Το εμπόριο και οι διασυνδέσεις μεταξύ χωρών και ηπείρων είναι η κινητήρια δύναμη πίσω από κάθε πανδημία.
Στη σημερινή εποχή της παγκοσμιοποίησης, οι σύγχρονες μολυσματικές ασθένειες μεταδίδονται από τις αεροπορικές μετακινήσεις πολύ γρήγορα. Στην πανδημία Covid-19, παρατηρήσαμε πόσο γρήγορα ο ιός διέσχισε τα σύνορα των χωρών και ηπείρων από την πόλη Wuhan της Κίνας όπου πρωτοεμφανίστηκε.
Η γεωγραφία των μεταφορών επιτρέπει σε ένα ιό που ξεκίνησε π.χ. από μία πόλη στην Κίνα, να μεταδοθεί σε μερικές ώρες σε όλες τις αεροπορικές συνδέσεις της πόλης ανά τον κόσμο, παρά σε μια άλλη πόλη ή χωριό της ίδιας χώρας, με τα οποία συνδέεται οδικώς. Επίσης, οι πόλεις που συνδέονται με αυτοκινητόδρομους είναι πιο επιρρεπείς στην άμεση εξάπλωση των ιών, αφού είναι πιο γρήγορη η κυκλοφορία των ανθρώπων και επομένως και των ιών, παρά σ΄ ένα απομακρυσμένο χωριό. Τα αστικά κέντρα με υψηλές συγκεντρώσεις πληθυσμού, δέχονται επίσης τη γρήγορη διάδοση μολυσματικών ασθενειών.
Η τεχνολογία GPS επιτρέπει σήμερα την ιχνηλάτηση ατόμων που έχουν προσληφθεί από ένα ιό, καθώς και τις επαφές τους, τον γεωγραφικό χώρο στον οποίο ζουν και τον τρόπο με τον οποίο μετακινούνται. Σήμερα, οι ερευνητές χρησιμοποιούν τα GPS σε απομακρυσμένες περιοχές για να χαρτογραφήσουν μολυσματικές ασθένειες και μετακινήσεις πληθυσμών. Σε περιοχές της Αφρικής π.χ. εφαρμόζονται προγράμματα με στόχο τον έλεγχο της ελονοσίας. Χαρτογραφούνται οι περιοχές που πλήττονται από την ελονοσία (η ελονοσία εμφανίζεται συνήθως κοντά σε ποτάμια και σε πεδινές περιοχές όπου τα κουνούπια αναπαράγονται και όχι σε υψόμετρα) και υπάρχει παρακολούθηση και συσχετισμός της ποσότητας των κουνουπιών με τα πλησιέστερα ποτάμια και εγκαταστάσεις, με δεδομένα θερμοκρασίας, βροχόπτωσης και άλλα χωρικά στοιχεία, για να μπορέσουν οι ερευνητές να διεξαγάγουν τα σωστά συμπεράσματα για τη θνησιμότητα. Τα δεδομένα GPS επεξεργάζονται σε συστήματα GIS και δημιουργούνται εξειδικευμένοι χάρτες.
Ζούμε σήμερα στην εποχή των δεδομένων, της παγκοσμιοποίησης, της ελεύθερης διακίνησης πληθυσμών και εμπορίου, των μεταναστευτικών ροών, των αεροπορικών και θαλάσσιων συγκοινωνιών, όπου οι επιδημίες εξαπλώνονται γρήγορα.
Η Γεωγραφία, μία πολυδιάσταση επιστήμη, δυστυχώς υποβαθμισμένη στην ελληνική δημόσια εκπαίδευση, θα μπορούσε να αποτελέσει, μέσα στο πλαίσιο της πολυεπιστημονικότητας, μία σημαντική πηγή πληροφόρησης για τους ερευνητές και τους κρατικούς φορείς για την αντιμετώπιση σύνθετων προβλημάτων όπως αυτά των πανδημιών.
Χριστίνα Καρούζη
Γεωγράφος-Χαρτογράφος
https://www.selas.com.cy/wp-content/uploads/2020/04/John-Hopkins-map.jpg504781Ruxbohttps://www.selas.com.cy/wp-content/uploads/2019/01/selas-logo.pngRuxbo2020-04-23 12:19:362024-09-13 10:06:34H Ιατρική Χαρτογραφία στη μάχη της πανδημίας
Αποψίλωση της Αμαζονίας: Ένας πόλεμος ενάντια στη φύση
Ίσως οι πολεμικές συγκρούσεις του 21ου αιώνα να μην είναι τόσο σημαντικές μπροστά στον πόλεμο ενάντια στη φύση. Έχει αποδειχθεί πως η περιβαλλοντική καταστροφή είναι πιο ισχυρή από οποιαδήποτε άλλη καταστροφή.
Το τροπικό δάσος του Αμαζονίου, το μεγαλύτερο οικοσύστημα της Γης, ο «πνεύμονας του πλανήτη» και προπύργιο του στη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής, απειλείται από πυρκαγιές.
Η Αμαζονία είναι η μεγαλύτερη λεκάνη απορροής του πλανήτη στον κόσμο και το δάσος της αντιπροσωπεύει πάνω από τις μισές δασικές εκτάσεις που υπάρχουν στη γη. Οριοθετείται από τα υψίπεδα της Γουιάνας στα βόρεια, τα βουνά των Άνδεων στα δυτικά, το κεντρικό οροπέδιο της Βραζιλίας στα νότια και τον Ατλαντικό Ωκεανό στα ανατολικά. Περίπου το 60% της λεκάνης του Αμαζονίου βρίσκεται εντός των συνόρων της Βραζιλίας.
Πρόκειται για ένα οικοσύστημα, όπου συνυπάρχουν εναρμονισμένα και αλληλοεπιδρούν ένα δάσος καταφύγιο σπάνιας χλωρίδας με πέραν των 3 εκ. φυτών και ζώων, ένα υγρό τροπικό κλίμα, ένα ποτάμιο σύστημα στο οποίο καταλήγει το 20% του γλυκού νερού του πλανήτη και η γενέθλια γη 34 εκατομμυρίων ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων 500 αυτοχθόνων φυλών.
Το Δάσος αυτό είναι ο σημαντικός προμηθευτής της Γης σε οξυγόνο και απορροφά περίπου το 1/4 του διοξειδίου του άνθρακα του πλανήτη.
Α. Αίτια των πυρκαγιών στην Αμαζονία
Οι πυρκαγιές στην Αμαζονία είναι αποτέλεσμα της ανθρώπινης επέμβασης στη φύση. Κύρια αιτία, η αποψίλωση των δασών. Η Αμαζονία σίγουρα δεν καίεται από φυσικά αίτια και είναι αποτέλεσμα της ανθρωπογενούς διάβρωσης. Ο μεγάλος αριθμός των πυρκαγιών, σε σύγκριση με άλλες χρονιές, δεν μπορεί να αποδοθεί στην ξηρασία.
Εξάλλου, το 2019 δεν υπήρχε στην Αμαζονία περισσότερη ξηρασία σε σύγκριση με προηγούμενα χρόνια που να δικαιολογεί τη δραματική αύξηση του αριθμού των πυρκαγιών. Τα τελευταία στοιχεία κάνουν λόγο για περισσότερες από 75.000 δασικές πυρκαγιές στη Βραζιλία από την αρχή του 2019, ενώ το 2018 είχαν καταγραφεί περίπου 40.000.
Το πρωτογενές δάσος του Αμαζονίου χάνει εδώ και δεκαετίες έδαφος ενόψει της ραγδαίας εκμετάλλευσης της γης και αποψιλώνεται σε ποσοστό της τάξης των 1,5 στρεμμάτων ανά δευτερόλεπτο. Κύρια αίτια η εκμετάλλευση της γης για βιομηχανική χρήση, η επέκταση των φυτειών και βοσκοτόπων, η εμπορία ξυλείας, η λατόμευση/εξόρυξη ορυκτών, η εγκατάσταση υδροηλεκτρικών μονάδων για παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας, η δημιουργία δρόμων για μεταφορές κ.λπ.
Μόνο σε ένα έτος, το 2018, το Δάσος του Αμαζονίου καταστράφηκε κατά 7900 χμ2. Αν αναλογιστούμε πως η Κύπρος έχει μέγεθος 9251 χμ2, αντιλαμβανόμαστε το μέγεθος της καταστροφής.
Οι πυρκαγιές στην Αμαζονία είναι μία βίαιη εισβολή στα γηγενή εδάφη των αυτοχθόνων λαών. Αποσκοπούν στο να καθαρίσουν τις ήδη αποψιλωμένες περιοχές και να προετοιμάσουν τη γη για τις εντατικές καλλιέργειες προς όφελος των εμπορικών συμφερόντων των επενδυτών που προμηθεύουν την Ευρώπη και Αμερική με προϊόντα, κυρίως σόγια και βοδινό κρέας και πρώτες ύλες.
Β. Συνέπειες της αποψίλωσης της Αμαζονίας στην κλιματική αλλαγή του πλανήτη
Η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή που επιφέρουν οι πυρκαγιές, απειλεί το περιβάλλον, την κοινωνία και οικονομία, την ανθρώπινη ζωή και τους ζωντανούς οργανισμούς στη γη.
Μεταβολή του παγκόσμιου κλίματος:
Ως το μεγαλύτερο τροπικό δάσος στον κόσμο, το Δάσος Αμαζονίου, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Το τροπικό δάσος παράγει με τη φωτοσύνθεση της χλωροφύλλης του από μόνο του ένα σημαντικό ποσοστό οξυγόνου του πλανήτη που πιστεύεται πως φτάνει το 20%.
Εκείνο όμως που επιδεινώνει την ταχύτητα μεταβολής του κλίματος από τις πυρκαγιές, δεν είναι τόσο η μείωση της παραγωγής οξυγόνου, όσο η υπερβολική έκλυση Διοξειδίου του Άνθρακα από την καύση οργανικών υλικών. Οι απώλειες δασικών εκτάσεων μειώνουν επίσης την απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα από τα οικοσυστήματα και συμβάλλουν στην αύξηση της υπερθέρμανσης του κλίματος.
Η μακροπρόθεσμη συσσώρευση αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα παγιδεύει τη θερμότητα και θερμαίνει την ξηρά, τους ωκεανούς και την ατμόσφαιρα.
Η καταστροφή του Δάσους από τις πυρκαγιές σημαίνει υποβάθμιση των δέντρων και φυτών και ένα πιο ευάλωτο έδαφος σε νέες πυρκαγιές και πλημμυρικά φαινόμενα.
Μία καταστροφή του Τροπικού Δάσους σε παγκόσμιο επίπεδο δεν θα επιφέρει μόνο αύξηση της θερμοκρασίας ανάλογα με την ποσότητα του διοξειδίου του άνθρακα που θα έχει εκλυθεί, αλλά και μείωση της βροχόπτωσης.
Απώλεια της βιοποικιλότητας:
H πύρινη λαίλαπα στην Αμαζονία και οι εκπομπές διοξειδίου άνθρακα, έχουν καταστροφικά αποτελέσματα για τη βιοποικιλότητα και τη διατήρηση της σπάνιας χλωρίδας και πανίδας του τροπικού δάσους.
Αξίζει να αναφερθεί πως πολλά σπάνια τροπικά φυτά με θεραπευτικές ιδιότητες βρίσκονται στα τροπικά δάση και κινδυνεύουν να εξαφανιστούν. Περίπου το 70% των φυτών που χρησιμεύουν για θεραπεία του καρκίνου, βρίσκεται στα τροπικά δάση, ενώ πολλά φυτά για αντιμετώπιση της ελονοσίας είναι ενδημικά του Αμαζονίου.
Παρόλο που οι φλόγες ξεκινούν στο επίπεδο του εδάφους, μπορεί να επέλθει καταστροφή και των πιο ψηλών δέντρων μέχρι και δύο χρόνια μετά τη φωτιά. Τα νεκρά δέντρα χάνουν τα φύλλα τους, αυτό οδηγεί σε μεγαλύτερη διείσδυση του ήλιου στο δάσος, με επακόλουθο η βλάστηση να γίνεται πιο εύφλεκτη.
Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και τον κοινωνικο-οικονομικό τομέα
Οι επιπτώσεις της τοπικής και κλιματικής αλλαγής στην υγεία είναι εμφανείς. Η ιατρική γεωγραφία της Αμαζονίας αλλάζει.
Η ποιότητα του αέρα από τις πυρκαγιές επιδεινώνεται και προκαλούνται σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα. Το στρώμα καπνού των τελευταίων πυρκαγιών, ορατό και σε δορυφορικούς χάρτες, έφτασε μέχρι και την πόλη του Σάο Πάολο, σε απόσταση πέραν των 3.000 χιλιομέτρων.
Εμφανείς είναι και οι κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις. Η υποβάθμιση του περιβάλλοντος θα εκτινάξει την περιβαλλοντική μετανάστευση.
Το περιβάλλον διαβίωσης των αυτοχθόνων φυλών, των Θεματοφυλάκων των 5,5 εκατομμύριων χμ2 του τροπικού δάσους του Αμαζονίου είναι στο έλεος των διεθνών αγορών, των εμπόρων πρώτων υλών, επενδυτών και καταναλωτών.
Η Αμαζονία θα πρέπει να είναι η αφορμή να δούμε το μέλλον ολόκληρου του πλανήτη για να αποτραπούν πυρκαγιές σε όλα τα αντίστοιχης οικολογικής αξίας δάση.
Η Βραζιλία θα πρέπει να προστατεύσει την Αμαζονία όπως θα πρέπει να προστατευτούν και όλα τα τροπικά δάση για να αποτραπεί επιδείνωση της κλιματικής αλλαγής την οποία βιώνουμε.
Ο πόλεμος που ξεκίνησε ο άνθρωπος με τη φύση θα πρέπει να τερματιστεί το συντομότερο. Διότι είναι ένας πόλεμος που, εάν ο άνθρωπος κερδίσει, στο τέλος θα βγει ηττημένος…
Χριστίνα Καρούζη Γεωγράφος-Χαρτογράφος
https://www.selas.com.cy/wp-content/uploads/2019/08/Πυρκαγιές-στην-Αμαζονία.jpg780640Selas Publicationshttps://www.selas.com.cy/wp-content/uploads/2019/01/selas-logo.pngSelas Publications2019-08-28 11:00:392025-02-26 11:32:25Πυρκαγιές στην Αμαζονία
